Ανθρώπινες ασπίδες στα σύνορα

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα της δημοσιογραφικής ομάδας του Ιού, όπως δημοσιεύτηκε στο φύλλο της 11ης Ιουλίου 2004 της εφημερίδας "Ελευθεροτυπία". 

Αν και αναφέρεται στο 2004, η σύνδεση με τη σημερινή κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί με το προσφυγικό και τη κεντρική διαχείρισή του είναι μάλλον αναπόφευκτη.

Κατασκευαστικός οργασμός στα νέα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης. Με νέα στρατόπεδα συγκέντρωσης επιχειρεί η ΕΕ των 25 να αντιμετωπίσει το κύμα προσφύγων που δημιουργούν οι εισβολές και οι πόλεμοι. Για τη λύση της ειρήνης δεν μιλάει κανείς.

Η ευφορία που συνόδευσε την τελετή διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης άφησε στη σκιά πολλές πλευρές της νέας πραγματικότητας που ζούμε ως πολίτες της νέας αυτής υπερεθνικής οντότητας. Μια από αυτές τις αλλαγές είναι το κτίσιμο στρατοπέδων συγκέντρωσης για τους πρόσφυγες σε όλο το μήκος των νέων εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Χάρη στις μελέτες ειδικών επιστημόνων -όπως ο Χέλμουτ Ντίτριχ του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών του Αμβούργου- γνωρίζουμε σήμερα ότι αυτά τα στρατόπεδα αποτελούν πρόπλασμα μιας νέας πολιτικής της ΕΕ απέναντι στους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Οι νέες χώρες χρησιμοποιούνται ως κριός για την εφαρμογή αυτής της νέας πολιτικής.

- Στις 23 Σεπτεμβρίου του 2001, δύο βδομάδες πριν από την επίθεση των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, το υπουργείο Εσωτερικών της Ουγγαρίας διέταξε τον εγκλεισμό όλων των προσφύγων από το Αφγανιστάν που βρίσκονταν στη χώρα και είχαν υποβάλει αίτηση χορήγησης ασύλου. Συγκεντρώθηκαν τελικά 812 Αφγανοί και κλείστηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της πόλης Ντέμπρετσεν, λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Ρουμανία. Η ουγγρική αστυνομία συνόρων σφράγισε το στρατόπεδο και επέβαλε στους πρόσφυγες απαγόρευση εξόδου. Σε προκήρυξή τους οι έγκλειστοι Αφγανοί διαμαρτύρονταν για τις συνθήκες κράτησής τους: «Ελπίζαμε ότι η Ουγγαρία θα μας προστάτευε, αλλά μας έριξαν στη φυλακή. Αποδράσαμε από τις φυλακές των Ταλιμπάν και ζητούμε την ελευθερία μας!» Μετά από δυο βδομάδες ήρθε νέα διαταγή: όλοι οι Αφγανοί θα μεταφέρονταν σε άλλο στρατόπεδο συγκέντρωσης, στο εσωτερικό της χώρας, σε μια παλιά στρατιωτική βάση, κοντά στο χωριό Καλότσα. Αντέδρασαν όμως οι κάτοικοι της περιοχής, με το επιχείρημα ότι είναι δίπλα και το μοναδικό εργοστάσιο ατομικής ενέργειας της χώρας και η παρουσία των «επικίνδυνων» και «ύποπτων» Αφγανών έβαζε σε μεγάλο κίνδυνο «μαζικής καταστροφής» όλη την περιοχή. Η ουγγρική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να αναδιπλωθεί και αναθεώρησε την απόφαση της μετατόπισης των προσφύγων. Το στρατόπεδο των συνόρων συνέχισε να λειτουργεί. Οπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων, υπήρχαν και ντιρεκτίβες ευρωπαϊκές που ευνοούσαν την παραμονή του στρατοπέδου στα σύνορα.

- Μια παρόμοια ιστορία συνέβη στην Πολωνία την ίδια περίοδο. Οι περισσότεροι πρόσφυγες που φτάνουν στη χώρα και υποβάλλουν αίτηση για άσυλο -μετά από την εξέτασή τους που διενεργείται στη Βαρσοβία- μεταφέρονται στην περιοχή Πόντλαχ, δίπλα στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ προς την Λευκορωσία. Εκεί στο Πόντλαχ έχουν στηθεί σχεδόν όλα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης προσφύγων της χώρας. Την περιοχή βαραίνει η μαύρη ανάμνηση τοποθεσιών όπως το Γιεντβάμπνε, όπου το καλοκαίρι του 1941 δολοφονήθηκε μαζικά ο εβραϊκός πληθυσμός από το γερμανικό στρατό και τους ντόπιους συνεργάτες του. Η περιοχή είναι αραιοκατοικημένη και επί δεκαετίες αποτελούσε το βασικό πεδίο ασκήσεων του πολωνικού στρατού. Οταν αποφασίστηκε να τοποθετηθούν εκεί τα στρατόπεδα των προσφύγων, διαπιστώθηκε ότι η παρουσία του στρατού είχε μείνει βαθιά χαραγμένη στο Πόντλαχ. Το έδαφος είναι γεμάτο ναρκοπέδια, υπολείμματα πυρομαχικών και έχει υποστεί χημική μόλυνση. Το Φεβρουάριο του 2003 αποφασίστηκε η μεταφορά 300 Τσετσένων προσφύγων στη στρατιωτική βάση Τσέρβονι Μπορ που βρίσκεται σ’ αυτή την περιοχή. Οι συνθήκες εγκλεισμού είναι άθλιες.

Τα δύο αυτά παραδείγματα δεν αποτελούν δυστυχώς εξαίρεση στον κανόνα ούτε προκύπτουν από τον υπερβάλλοντα ζήλο των τοπικών γραφειοκρατιών ενόψει της εισδοχής των δύο κρατών στην ΕΕ. Μάλλον μαρτυρούν την κατεύθυνση της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης.

- Η Πολωνία και η Ουγγαρία αποτελούν τις δύο πιο εναρμονισμένες με την ΕΕ χώρες στον τομέα της μεταναστευτικής πολιτικής και στην αντιμετώπιση των προσφύγων. Ηδη από το 1990 έχουν αρχίσει να συνεργάζονται με τις αρχές της ΕΕ για τη διαμόρφωση μιας αποδεκτής πολιτικής.

- Η ΕΕ έχει θέσει υπό την άμεση καθοδήγησή της για την εξαετία 2001-2006 την πολιτική χορήγησης ασύλου και ίδρυσης στρατοπέδων για τους πρόσφυγες στις υπό ένταξη χώρες. Σε όλες τις σημαντικές υπηρεσίες των χωρών αυτών τοποθετήθηκαν ειδικοί σύμβουλοι από την ΕΕ. Στην Ουγγαρία, για παράδειγμα, στάλθηκαν μέσα στο 2001 150 σύμβουλοι για τα ζητήματα ασύλου και εξωτερικών συνόρων. Η κατασκευή των στρατοπέδων, ο εξοπλισμός των νέων εξωτερικών συνόρων και η μετατόπιση στρατευμάτων ή αστυνομικών δυνάμεων προς τα σύνορα για να παίξουν το ρόλο συνοριοφύλακα, χρηματοδοτήθηκε γενναία από την ΕΕ. Το πρόγραμμα PHARE (Pologne-Hongrie, Assistance a la Restructuration Economique) είναι το κύριο εργαλείο αυτής της χρηματοδότησης.

- Πριν από τις συλλήψεις και τον εγκλεισμό των προσφύγων στην Ουγγαρία και την Πολωνία προηγήθηκαν καμπάνιες εναντίον των προσφυγικών κυμάτων από το Αφγανιστάν και την Τσετσενία. Η επίσημη δικαιολογία είναι ότι στις σχετικές στατιστικές εμφανίζονται οι πρόσφυγες από το Αφγανιστάν, το Ιράκ, την πρώην Γιουγκοσλαβία και (από το 2003) την Τσετσενία, ως οι πολυπληθέστεροι πρόσφυγες σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης, αλλά και στο σύνολο των βιομηχανικών κρατών. Ομως -όπως παρατηρεί ο Ντίτριχ- «πρέπει κανείς να διαβάζει με κριτικό μάτι αυτή τη στατιστική». Δεν περιλαμβάνει τις σημαντικότερες μεταναστευτικές κινήσεις της περιόδου, αλλά μόνο εκείνες που εμφανίζονται να έχουν τελικό προορισμό τις μητροπόλεις της Δύσης. Οσο για τους πρόσφυγες που διαθέτουν την επίσημη ιδιότητα, αυτοί είναι ένα ελάχιστο ποσοστό στο σύνολο όσων μετακινούνται. Αυτό κυρίως που ενοχλεί τις αρχές της ΕΕ είναι ο αυξανόμενος αριθμός των προσφύγων οι οποίοι δεν αναγνωρίζονται μεν, αλλά δεν είναι δυνατόν και να απελαθούν εν ψυχρώ στη χώρα προέλευσής τους εξαιτίας της κατάστασης που επικρατεί εκεί. Με τη δημιουργία των στρατοπέδων στα εξωτερικά σύνορα επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα διαχωρίζει τους «χρήσιμους» μετανάστες από εκείνους που πρέπει να απελαύνονται ή έστω να παραμένουν φυλακισμένοι μέχρι να γίνει δυνατή η απέλασή τους.

Με δυο λόγια, οι έμπειρες υπηρεσίες της Πολωνίας και της Ουγγαρίας φυλάκισαν στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ ειδικές κατηγορίες προσφύγων, σε συνεργασία και με τη χρηματοδότηση των αρμόδιων ευρωπαϊκών θεσμών. Κατά σύμπτωση, όλοι οι εγκλεισθέντες προέρχονταν από περιοχές της υδρογείου, όπου διεξάγουν πολέμους οι μεγάλες δυνάμεις. Οπως διαπιστώνουμε σε διπλανή στήλη, το ίδιο συμβαίνει σε όλες τις νέες χώρες. Η νέα εξωτερική περίμετρος της ΕΕ σημαδεύεται από μια σειρά νέα στρατόπεδα συγκέντρωσης προσφύγων. Το περιβόητο «φρούριο της ΕΕ» αποκτά πλέον τα ορατά οχυρά του.

Τι είναι τα στρατόπεδα των συνόρων;

Αν θέλει κανείς να διαπιστώσει τα χαρακτηριστικά του νέου καθεστώτος για τους πρόσφυγες που σημαίνουν αυτά τα στρατόπεδα των συνόρων πρέπει να αναφερθεί στους «νεωτερισμούς» που εισάγουν αυτά τα στρατόπεδα:

- Στα στρατόπεδα των νέων ευρωπαϊκών χωρών συγκεντρώνονται αλλοδαποί που ζητούν άσυλο από όλη την έκταση των χωρών αυτών. Ο τελικός στόχος είναι να μαζευτούν όλοι όσοι ζητούν άσυλο στα σύνορα. Αυτή η συγκέντρωση συνοδεύεται από την απαγόρευση κυκλοφορίας των προσφύγων στην υπόλοιπη επικράτεια. Πρόκειται για ένα μέτρο που περιορίζει ασφυκτικά τη δυνατότητα των προσφύγων να διεκδικήσουν νόμιμα άσυλο και να ακολουθήσουν τους διεθνείς κανόνες στη χώρα εισόδου.

- Οσοι εγκλείονται σ' αυτά τα στρατόπεδα των συνόρων κινδυνεύουν να χάσουν ακόμα και την προσωρινή ιδιότητα του πρόσφυγα αν δοκιμάσουν να απομακρυνθούν για ψώνια ή για να συναντήσουν κάποιον συγγενή. Στις περιοχές αυτές η επιτήρηση έχει ανατεθεί εξολοκλήρου στις δυνάμεις των συνοριοφυλάκων, οι οποίοι έχουν απόλυτες δικαιοδοσίες και όταν συλλαμβάνουν φυγάδες τους απελαύνουν εντός 48 ωρών. Ο συλλαμβανόμενος αλλοδαπός δεν έχει τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε κάποια δικαστική αρχή για να παραμείνει στη χώρα. Πρόκειται για τις περιβόητες «επαναπροωθήσεις», τις οποίες γνωρίζουμε και εμείς στην Ελλάδα, όπως και όλες οι «παλιές» ευρωπαϊκές χώρες. Το σύστημα των επαναπροωθήσεων προϋποθέτει ότι η γειτονική χώρα στην οποία επαναπροωθείται ο πρόσφυγας κρίνεται ως «ασφαλές τρίτο κράτος». Οι νέες ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν «ασφαλή τρίτα κράτη» όσα βρίσκονται στην εξωτερική τους περίμετρο. Γιατί όχι; Μήπως και η Ελλάδα δεν θεωρεί «ασφαλή» την Τουρκία για τους Κούρδους ή για τους Ιρακινούς;

- Το προσόν των στρατοπέδων αυτών είναι ότι βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση από την κοινή γνώμη της Δυτικής Ευρώπης και δεν κινδυνεύουν να διαταράξουν την ήσυχη συνείδηση των ευαίσθητων Ευρωπαίων.

- Οι συλλήψεις στο Ντέμπρετσεν και το Τσέρβονι Μπορ διενεργήθηκαν χωρίς νομοθετική κάλυψη. Πρόκειται για εφαρμογή παράνομων αστυνομικών μέτρων.

- Κανείς δεν είναι σήμερα σε θέση να πει πόσο στρατικοποιημένες είναι ήδη αυτές οι περιοχές ή πόσο μπορεί να εξελιχθούν στο άμεσο μέλλον.

Με τη διαμόρφωση αυτού του κλοιού των στρατοπέδων συγκέντρωσης στα νέα εξωτερικά σύνορα επιδιώκεται ο διπλός στόχος: αφενός να παρεμποδιστούν οι ανεπιθύμητοι πρόσφυγες ή μετανάστες να διεισδύσουν στο ευρωπαϊκό έδαφος, αφετέρου όσοι το αποτολμήσουν να νιώθουν την άμεση απειλή ότι κινδυνεύουν να επαναπροωθηθούν σε γειτονικές χώρες με συνοπτικές διαδικασίες, διοικητικές ή αστυνομικές. Η Λευκορωσία και η Ρουμανία που είναι δύο από τις χώρες της νέας εξωτερικής περιμέτρου της ΕΕ δεν διαθέτουν καμιά νομοθεσία προστασίας προσφύγων. Γι' αυτό το λόγο η επαναπροώθηση προς αυτές τις χώρες διενεργείται στα κρυφά. Ομως ήδη η Γερμανία επιχειρεί να «λύσει» αυτό το πρόβλημα. Δεν προτείνει, βέβαια, τη βελτίωση της σχετικής νομοθεσίας και πολιτικής που εφαρμόζεται στις χώρες αυτές, αλλά την τροποποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας σε τρόπο που να θεωρούνται ακόμα κι αυτές «ασφαλή τρίτα κράτη». Ευτυχώς ακόμα δεν έχει επικρατήσει η πρόταση αυτή της Γερμανίας, χάρη στην αντίδραση ορισμένων άλλων κρατών, καθώς και της Υπάτης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.

Στις περισσότερες νέες ευρωπαϊκές χώρες δημιουργείται μια νέα νομοθεσία για το άσυλο και τους μετανάστες. Η τάση που επικρατεί σ' αυτές τις νέες νομοθετικές προβλέψεις είναι να υποβάλλουν οι πρόσφυγες την αίτησή τους για άσυλο ήδη στα σύνορα και να τους μεταφέρουν στη συνέχεια οι συνοριοφύλακες στα στρατόπεδα της περιοχής. Περιττό να σημειώσουμε εδώ ότι μ' αυτό τον τρόπο βάζουμε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα, διότι το πρώτο μέλημα των συνοριοφυλάκων είναι να φροντίζουν για όσες περισσότερες επαναπροωθήσεις και βέβαια δεν είναι οι κατάλληλοι υπάλληλοι για να κρίνουν τη βασιμότητα ενός αιτήματος ασύλου.

Η βρετανική πρωτοβουλία

Μόλις άρχισε η αμερικανοβρετανική εισβολή στο Ιράκ υποβλήθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση μια νέα ολοκληρωμένη πρόταση για τα στρατόπεδα προσφύγων στην ΕΕ. Η πρόταση με τον μεγαλεπήβολο τίτλο «Ενα νέο όραμα για τους πρόσφυγες» προβλέπει εκτός από κέντρα υποδοχής προσφύγων κοντά στις εμπόλεμες ζώνες, την ίδρυση των λεγομένων Transit Processing Centers (TCP) έξω από τις πύλες της νέας ΕΕ. Σ' αυτά τα «κέντρα μεταγωγών» θα συγκεντρώνονται όλοι οι αλλοδαποί που θα υποβάλλουν αίτηση ασύλου. Τη διεύθυνση των TCP θα αναλάβει μια νέα υπηρεσία προσφύγων της ΕΕ, σε συνεργασία με την Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης. Ο στόχος είναι να μεταφερθούν σ' αυτά τα περιφερειακά στρατόπεδα όλοι οι πρόσφυγες της ΕΕ. Μ' άλλα λόγια, ο σκοπός της προτεινόμενης αυτής πολιτικής είναι να μαζευτούν όλοι οι πρόσφυγες είτε σε στρατόπεδα κοντά στη χώρα προέλευσής τους είτε στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

Η βρετανική πρόταση υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα η ΕΕ δεν έχει κατορθώσει να αποκτήσει ενιαία πολιτική στα ζητήματα του ασύλου και της μετανάστευσης, αν εξαιρεθούν οι κανόνες που αφορούν τη βίζα. Η δημιουργία ενός δακτυλίου στρατοπέδων στα εξωτερικά σύνορα και η θέσπιση ενός ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού θα εξασφαλίσει -κατά τη βρετανική πρόταση- τους όρους αυτής της ενιαίας πολιτικής. Από τη συνεργασία με τον ΟΗΕ και τον ΔΟΜ θα εξασφαλίζει αυτή η πολιτική την απαιτούμενη νομιμοποίηση και θα αντικρούσει τις αιτιάσεις των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οπως διαπιστώνουμε, η βρετανική πρόταση δεν κάνει τίποτα άλλο από το να θεωρητικοποιεί αυτό που ήδη περιγράψαμε ως υπαρκτή τάση στην πολιτική μετανάστευσης και ασύλου της διευρυμένης ΕΕ. Ομως η ωμότητα της πρότασης προκάλεσε αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ενωσης και η βρετανική πρωτοβουλία ανακόπηκε. Η Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ επιχείρησε να τροποποιήσει ελαφρά την πρόταση. Σε μια άτυπη συνάντηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών που πραγματοποιήθηκε στη Βέροια στις 28 Μαρτίου 2003 ο Υπατος Αρμοστής Ρούντ Λούμπερς αποδέχτηκε τη δημιουργία «κλειστών κέντρων», αλλά για τους «οικονομικούς μετανάστες». Τις απαντήσεις στο αίτημα ασύλου θα δίνουν επιτόπου οι αρχές της ΕΕ και σε δεύτερο βαθμό θα εξετάζουν τις αιτήσεις οι αρμόδιοι του ΟΗΕ. Η μόνη διαφορά των προτάσεων Λούμπερς από τη βρετανική έμπνευση ήταν ότι τα στρατόπεδα θα πρέπει να βρίσκονται εντός των τειχών της ΕΕ και όχι έξω από τις πύλες της.

Αυτές οι τοποθετήσεις των αρμοδίων του ΟΗΕ ακούστηκαν ευλόγως ως συνηγορία στον περιορισμό των δικαιωμάτων των προσφύγων. Η συνάντηση της Βέροιας έμεινε στην πρόσφατη πολιτική ιστορία ως μια συντονισμένη προσπάθεια να αναθεωρηθούν κατακτήσεις πολλών δεκαετιών στον τομέα των δικαιωμάτων. Η Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ βγήκε από την υπόθεση βαριά τραυματισμένη, διότι εμφανίστηκε ως συνένοχος σ' αυτή την αναθεώρηση. Οπως γράφει το ίδιο το επίσημο περιοδικό της, «η βλάβη υπήρξε μεγάλη. Οι ειδικοί, οι εκπρόσωποι κυβερνήσεων και τα μέσα ενημέρωσης -για να μη μιλήσουμε καθόλου για την κοινή γνώμη- έχασαν εντελώς τον μπούσουλα ποιος είχε κάνει ποια πρόταση. Σ' αυτή την πολιτική καταστροφή δεν υπήρξε κανείς νικητής» («Refugees», 132, 3/03).

Η αντιπαράθεση για τον τρόπο χειρισμού του ζητήματος στο εσωτερικό της ΕΕ διαπερνά τον ίδιο τον ΟΗΕ. Οι θέσεις του Ρουντ Λούμπερς διατυπώθηκαν ανοιχτά σε ένα συμβούλιο υπουργών της ΕΕ στο Δουβλίνο στις 22 Ιανουαρίου 2004: «Ορισμένα από τα μελλοντικά κράτη της ΕΕ διαθέτουν μέχρι σήμερα μόλις 15 έως 20 υπαλλήλους που ασχολούνται με τις αιτήσεις παροχής ασύλου. Μετά τη διεύρυνση της ΕΕ τον Μάιο πρέπει να περιμένουμε μια κατάρρευση του συστήματος παροχής ασύλου σ’ αυτές τις χώρες. Γι' αυτό το λόγο η υπηρεσία προσφύγων του ΟΗΕ προτείνει τη δημιουργία ενός κεντρικού συστήματος διαχείρισης των αιτήσεων ασύλου σε κέντρα της ΕΕ, αντί για διαδικασίες χορήγησης ασύλου σε κάθε κράτος χωριστά. Σε κεντρικά σημεία υποδοχής θα μπορούσε να ελέγχει τις αιτήσεις των νεοεισερχομένων ειδικευμένο προσωπικό από όλες τις χώρες της ΕΕ» (Frankfurter Rundschau, 23/01/04).

Αυτό σημαίνει ότι παρά την παράκαμψη της βρετανικής ιδέας, η πρόταση για μια ενιαία και ταχεία διαδικασία «χειρισμού» των προσφύγων σε στρατόπεδα ή «κέντρα» των συνόρων παραμένει κυρίαρχη. Όσο για την «κατάρρευση του συστήματος παροχής ασύλου», η πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει αυτά τα επιχειρήματα. Στη Λετονία, για παράδειγμα, εργάζονται ήδη 800 (και όχι 15-20) υπάλληλοι στις αρμόδιες υπηρεσίες προσφύγων και μετανάστευσης.

Όσο κι αν επιχειρείται να συσκοτιστεί, η ουσία της υπό διαμόρφωση νέας ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στο άσυλο δεν είναι άλλη παρά μια προσπάθεια να εξορκιστεί η πηγή του προβλήματος, δηλαδή η μαζική φυγή πληθυσμών από εμπόλεμες περιοχές. Η ίδρυση των νέων στρατοπέδων στην ευρωπαϊκή περίμετρο και η προσπάθεια να αναλάβει μια ενιαία κεντρική διοίκηση την αντιμετώπιση του προσφυγικού προβλήματος προετοιμάζει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη σε μια νέα πολιτική με διαστάσεις ανοιχτής εχθρότητας κατά των προσφύγων. Τα στρατόπεδα των συνόρων δεν έχουν βέβαια ακόμα μεγάλο ειδικό βάρος, αλλά η συστηματική επιμονή στην κατασκευή τους ενισχύει τη βεβαιότητα ότι αποτελούν πρόπλασμα αυτής της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής. Αν δεν κατορθώσουν οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων να αντιδράσουν αποτελεσματικά, πολύ γρήγορα θα βρισκόμαστε μπροστά στο τετελεσμένο: τη λειτουργία δηλαδή στα όρια της νέας Ευρώπης ενός συστήματος "απαρτχάιντ" για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, το οποίο θα λειτουργεί εκτός των κεκτημένων ανθρώπινων δικαιωμάτων και με τους όρους που θα επιβάλει η παγκόσμια στρατηγική των μεγάλων δυνάμεων.

Ο χάρτης των νέων στρατοπέδων

Η τάση να κτίζονται νέα ή να μεταφέρονται παλιά στρατόπεδα προσφύγων στα νέα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ επιβεβαιώνεται σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης. Εξαιρούνται για ευνόητους λόγους η Μάλτα και η Κύπρος. Από την επίσημη ιστοσελίδα της Υπάτης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες μπορεί κανείς να το επιβεβαιώσει.

ΣΛΟΒΕΝΙΑ: Σύμφωνα με το πρόγραμμα PHARE η πολιτική της χώρας στον τομέα των στρατοπέδων προσφύγων έχει στόχο τον λεγόμενο "Balkan migration corridor" και επικεντρώνεται στα σύνορα με την Κροατία. Σ' αυτή την περιοχή συλλαμβάνονται περισσότεροι άνθρωποι από όσοι στα -πολύ μεγαλύτερα- γερμανικά σύνορα προς την Πολωνία και την Τσεχία. Τους πρώτους εννιά μήνες του 2000 είχαν συλληφθεί εκεί 15.339 ξένοι. Μέχρι την είσοδο της χώρας στην ΕΕ υπήρχαν τρία κυρίως στρατόπεδα προσφύγων, με σημαντικότερο το κέντρο αλλοδαπών στη Λιουμπλιάνα, και δύο ακόμα στρατόπεδα κοντά στα σημερινά εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, στο χωριό Προσενγιακόφσκι και στο παλιό στρατόπεδο της Ποστόινα. Στο κέντρο αλλοδαπών στη Λιουμπλιάνα οι συνθήκες εγκλεισμού των προσφύγων ήταν απάνθρωπες. Το παραδέχονταν ακόμα και οι επίσημες αρχές, με τη δικαιολογία ότι υπήρχε στενότητα χώρου. Συχνά στοιβάζονταν πάνω από 500 άτομα σε ένα πολύ περιορισμένο χώρο. Με την προοπτική της εισόδου στην ΕΕ η Σλοβενία κατάρτισε ένα νέο πρόγραμμα στρατοπέδων «σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές για τα ανθρώπινα δικαιώματα». Τα νέα στρατόπεδα κτίζονται στα νότια και νοτιοανατολικά σύνορα της χώρας προς την Κροατία. Βρίσκονται κατά σειρά στις τοποθεσίες Κοζίνα, Ποστόινα, Ιλιρσκα Μπίστριτσα, Τσρνόμελι, Νόβο Μέστο, Τσέλιε και Προσενγιακόφσκι. Εχουν προϋπολογιστεί 5,75 εκατ. ευρώ για τη διετία 2003-2004. Τα 2,55 εκατ. θα δοθούν από το πρόγραμμα PHARE και θα συμβάλουν στη χρηματοδότηση οι κυβερνήσεις της Αυστρίας και της Γερμανίας.

ΟΥΓΓΑΡΙΑ: Στα σύνορα της χώρας προς την Κροατία βρίσκονται τα στρατόπεδα Ναγκικανίτσα και Βέζε. Στα σύνορα προς τη Σερβία και εν συνεχεία προς τη Ρουμανία συναντάμε τα στρατόπεδα Κισκουνάλας, Στσέγκεντ, Μπεκεστσάμπα, Ντέμπρετσεν, Νιρμπάτορ και Νιρεγκιχάτσα. Πέρυσι το καλοκαίρι ενέκρινε η ΕΕ κονδύλιο 3,89 εκατ. ευρώ για την κατασκευή ή βελτίωση των στρατοπέδων αυτών. Οι εργασίες ολοκληρώνονται αυτές τις μέρες.

ΣΛΟΒΑΚΙΑ: Στα περιορισμένα εξωτερικά σύνορα της χώρας βρίσκεται το στρατόπεδο Σεκόβτσε.

ΠΟΛΩΝΙΑ: Τα στρατόπεδα προσφύγων βρίσκονται σχεδόν όλα στα ανατολικά σύνορα της χώρας προς τη Λευκορωσία. Κατά σειρά, από το Νότο προς το Βορρά, συναντάμε τα στρατόπεδα Λούμπλιν, Λούκοβ, Τσερβόνι Μπορ, Λόμτσα, Μπιάλιστοκ και Σούπραζι.

ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ: Το στρατόπεδο Παμπράντε βρίσκεται στα σύνορα προς τη Λευκορωσία.

ΕΣΘΟΝΙΑ: Τα δύο στρατόπεδα της χώρας (Ιλούκα και ΑΑ) είναι τοποθετημένα δίπλα στα σύνορα με τη Ρωσία.

Αυτά τα 25 στρατόπεδα διαμορφώνουν το νέο σύστημα εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Χτίζονται με κονδύλια ευρωπαϊκών προγραμμάτων και κάτω από την καθοδήγηση της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών. Εκεί συγκεντρώνονται οι πρόσφυγες που κάνουν αίτηση ασύλου. Γνωρίζουμε όμως ότι ελάχιστοι απ' αυτούς θα θεωρηθούν «κατάλληλοι». Η συντριπτική πλειοψηφία θα παραμείνει φυλακισμένη έως ότου βρεθεί τρόπος να απελαθεί.

Ορισμένα απ’ αυτά τα στρατόπεδα έχουν ήδη βεβαρημένο παρελθόν. Η καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο στρατόπεδο της Παμπράντε στη Λιθουανία, για παράδειγμα, έχει καταγγελθεί πολλές φορές από διεθνείς οργανώσεις τα τελευταία χρόνια. Ξυλοδαρμοί κρατουμένων προσφύγων από φρουρούς, ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής, έλλειψη τροφίμων. Ο διοικητής του στρατοπέδου δήλωσε ανοιχτά στους εκπροσώπους της Διεθνούς Επιτροπής Ελσίνκι ότι «εδώ οι πρόσφυγες πρέπει να νιώθουν φυλακισμένοι». Θα μπορούσε, λοιπόν, η ΕΕ να απαιτήσει το κλείσιμό του και να μεταφέρει τους πρόσφυγες σε άλλο χώρο. Όμως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Με χρήματα του προγράμματος PHARE το στρατόπεδο ενισχύεται και «εκσυγχρονίζεται». Το μήνυμα είναι σαφές.

ΠΗΓΗ: ΙΟΣ press http://www.iospress.gr/ios2004/ios20040711a.htm

Θέλεις Παπαδόπουλο, μαλάκα;*

Πηγή: eagainst

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 

     Εν έτει 2012, διαπιστώνεται για µια ακόµη φορά πως, δυστυχώς, οι νόµοι της φυσικής δεν ισχύουν για τον Μαλάκα. Κι έτσι, µόλις 38 έτη µετά την πτώση της τελευταίας εν Ελλάδι δικτατορίας, διαβάζουμε σε πρωτοσέλιδα εφημερίδων για «το πραξικόπημα που δεν έγινε» (εφημερίδα Το Βήμα), ή για την ανάγκη «να βγει ο στρατός στο δρόμο»(εφημερίδα Πρώτο Θέμα), πράγμα που ούτε λίγο ούτε πολύ έχει γίνει, καθώς στις τελευταίες στρατιωτικές παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου φήμες κάνουν λόγο για την χρήση του στρατού σε περίπτωση που η αστυνομία δεν καταφέρει να καταστείλει διαδηλώσεις, αλλά και κατά τη διάρκεια της επίσκεψης της Γερμανίας Καγκελαρίου, Α.Μέρκελ, σε διάφορες φωτογραφίες που αναπαράγονται εντός των ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης, στρατιωτικοί με αυτόματα εμφανίζονται να αντικαθιστούν τον ρόλο της αστυνομίας. Ακούμε συχνά για τα «παραμύθια του Πολυτεχνείου» (δήλωση του βουλευτή Άδωνι Γεωργιάδη) που µάλιστα στη σηµερινή συγκυρία βρίσκουν υποστηρικτές σε ένα διευρυνόμενο (ευτυχώς μειοψηφικό) μέρος της ελληνικής κοινωνίας. Το κλισέ «ένας Παπαδόπουλος µας χρειάζεται» είχαµε συνηθίσει να το ακούµε από γραφικούς παππούδες που νοσταλγούσαν τις µέρες που ήταν είτε ρουφιάνοι, είτε βασανιστές, είτε ευνοούµενοι µε διάφορους τρόπους (όπως θα δούµε παρακάτω) από το στρατιωτικό καθεστώς. Κανείς δεν έδινε σηµασία, είτε διότι οι ιστορικές µνήµες της οδυνηρής επταετίας ήταν πρόσφατες, είτε διότι η µετέπειτα κοινοβουλευτική δηµοκρατία άνοιξε τον κρατικό µπουφέ για µεγάλο µέρος του πληθυσµού, δηµιουργώντας το ολοδικό της πελατειακό κράτος, διεφθαρµένων υπερκαταναλωτών και χειροκροτητών ψηφοφόρων.

     Με την οικονοµική (και όχι μόνο) κρίση, όµως, η απαθής ελληνική κοινωνία ξεβρακώθηκε, αποκαλύπτοντας την πνευµατική και πολιτισµική της γύµνια στον εαυτό της. Το προαναφερθέν κλισέ έγινε για κάποιους «Χρυσή Αυγή που σας χρειάζεται», ο άλλοτε γραφικός Χριστιανικός όχλος αποκτά πλάτες με την βοήθεια της ναζιστικής αυτής γκρούπας, επιχειρώντας να λιντσάρει τους ηθοποιούς του Corpus Cristi για λόγους «βλασφημίας» (όπως ακριβώς συμβαίνει και σε πολλές θεοκρατικές κοινωνίες). Η συγκέντρωση µεγάλου αριθµού µεταναστών στα αστικά κέντρα, σε συνδυασμό  µε την τεράστια ανεργία, η αύξηση της εγκληµατικότητας ως συνέπειας της  ανέχειας και της ανισότητας, και την προσεκτική ρατσιστική προπαγάνδα  των ΜΜΕ (που τώρα παρουσιάζονται δήθεν “έκπληκτα” µε την άνοδο του  φασισµού) εδώ και αρκετά χρόνια σε συνεργασία µε τους τηλεµαϊντανούς του  ΛΑ.ΟΣ (που τώρα μεταπήδησαν στην κυβερνώσα ακρο(κεντρο)δεξιά παράταξη),  οδήγησε ένα σηµαντικό πληθυσµό νέων, ως επί το πλείστον, ανθρώπων στις  αγκάλες του έως τότε αφανούς από την κεντρική πολιτική σκηνή,  νεοναζιστικού μορφώματος. Έτσι, μετανάστες μαχαιρώνονται καθημερινά από ακροδεξιά κακοποιά στοιχεία, υπό την ανοχή της αστυνομίας, οι συνωμοσιολόγοι δημαγωγοί αποκτούν όλο και περισσότερους οπαδούς, την ίδια στιγμή που άνθρωποι αυτοκτονούν ο ένας μετά τον άλλον, μην μπορώντας να αντέξουν τα αβάσταχτα χρέη.

     Κάποιοι άλλοι (πιο ισχυροί), όμως, αυτο-αποκαλούμενοι πραγματιστές ή ρεαλιστές βρήκαν την ευκαιρία να βαφτίσουν ως ρεαλιστική και σίγουρη επιλογή τον συμβιβασμό με την μιζέρια και την εξαθλίωση επιστρέφοντας, παράλληλα, στην ιστορικά οικεία «θεωρία των άκρων», σύμφωνα με την οποία οι κοινωνικοί αγωνιστές εξισώνονται με τις ακροδεξιές οργανώσεις και βαφτίζεται ως απειλή για την κοινωνία και τους «δημοκρατικούς» της θεσμούς: δεν μας ξεκαθάρισαν βέβαια, (ποιοί είναι αυτοί οι δημοκρατικοί θεσμοί οι οποίοι σώπασαν κατά τη διάρκεια του κοινοβουλευτικού πραξικοπήματος του Λουκά Παπαδήμου[1]). Έτσι, το Κράτος και οι μηχανισμοί εξουσίας που διαθέτει στο οπλοστάσιο του, βρήκαν το κατάλληλο όπλο ώστε α) να διαιρέσουν την ήδη διαιρεμένη κοινωνία, καλλιεργώντας εμφυλιοπολεμικό κλίμα, β) να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη από τα πραγματικά συστημικά προβλήματα στα απλά συμπτώματα της καπιταλιστικής κρίσης, και γ) να προβάλλουν την απειλή της πολιτικής σταθερότητας και ομαλότητας, ώστε να σπείρουν τον φόβο και την ανησυχία.

     Έτσι, ο αγαπηµένος µας Μαλάκας παράλληλα µε την δήθεν εξυψωµένη, λόγω κρίσης πάντα, εθνική του περηφάνια, γίνεται ταυτόχρονα και νοσταλγός  της δικτατορίας  του Παπαδόπουλου, ή του Μεταξά (χωρίς, ωστόσο, κανείς να τον εμποδίζει να μεταναστεύσει σε μια χώρα που ένα τέτοιο καθεστώς έχει εδραιωθεί), αναπαράγοντας τις ψευδολογίες των φασιστολογίων που έχουν κατακλύσει το διαδικτυακό χώρο, χωρίς να αναζητήσει φυσικά πηγές και χωρίς να αναπτύξει έστω στο ελάχιστο την κριτική ιστορική γνώση, εξαργυρώνοντας µε χουντολαγνεία την χρόνια αποπολιτικοποίηση του. Η µπροσούρα, λοιπόν, αυτή απευθύνεται κυρίως στον Μαλάκα, και έχει ως βασικό της στόχο να αποτελέσει σηµείο προβληµατισµού γι’ αυτόν, και όχι προϊόν εκ νέου αναπαραγωγής και παπαγαλισµού επιχειρηµάτων.

Ο ΜΑΖΑΝΘΡΩΠΟΣ

     Τα απολυταρχικά καθεστώτα δεν μπορούν να υπάρξουν χωρίς την κοινωνία αυτή που θα στηρίξει τον ολοκληρωτισμό. Ο Χίτλερ, σε ομιλία του προς τα S.A είπε: «Ό,τι είσαστε, το είσαστε χάρη σ’ εμένα. Ό,τι είμαι, το είμαι χάρη σ’εσάς και μόνο». Ο ανθρωπολογικός τύπος που συμβάλει περισσότερο στην κυριαρχία και διαιώνιση των ολοκληρωτικών καθεστώτων, δεν είναι τόσο αυτός του κτήνους του βασανιστή ή του χαφιέ, αλλά ο μαζάνθρωπος, βασικό χαρακτηριστικό του οποίου είναι ο εθισμός στο lifestyle, στην εύκολη και ανέμελη ζωή, στο θέαμα και η απομόνωση ή έλλειψη φυσιολογικών κοινωνικών σχέσεων. Οι φασιστική δικτατορία του Μουσολίνι, τα στρατιωτικά καθεστώτα του Σαλαζάρ, του Πινοσέτ και του Παπαδόπουλου βάσιζαν την κυριαρχία τους όχι μόνο στις διώξεις των πολιτικών τους αντιπάλων, αλλά στην καλλιέργεια ενός ξένιαστου lifestyle, μιας συνεχόμενης και επαναλαμβανόμενης εικόνας μιας ατέλειωτου πανηγυριού, σαν να πρόκειται για το ακριβό περιτύλιγμα ενός  χαλασμένου προϊόντος, μια βιτρίνα που κρύβει τις πληγές μιας κοινωνίας  που αιμορραγεί αλλά όντας υπνωτισμένη από τα καταναλωτικά ναρκωτικά. Προκειμένου να καταλάβουμε καλύτερα, θα πρέπει να θυμηθούμε αρχικά την ταινία Roma  του Φεντερίκο Φελίνι, που απεικονίζει την ζωή των Ιταλών κάτω από το  φασιστικό καθεστώς του Μουσολίνι, κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Φελίνι περιγράφει με απόλυτη ακρίβεια το πρώτο βασικό στοιχείο που  συναντά κανείς στον φασισμό: η υλιστική ζωή, η πληθώρα των απολαύσεων  και οι θεατρικές επιθεωρήσεις μας δίνουν την εντύπωση ότι οι άνθρωποι κάτω από ένα τέτοιο καθεστώς ζουν ευχάριστα. Η κρατική βία και οι  διώξεις έρχονται σε δεύτερη μοίρα και συχνά δεν αγγίζουν τον όχλο ο οποίος έχει κυριολεκτικά παραλύσει (γι’ αυτό και άλλωστε είναι όχλος και  όχι πια πολίτες) μέσα σ’ ένα βαθύ κλίμα απο-πολιτικοποίησης, απάθειας ή  στείρας αναπαραγωγής κρατικής προπαγάνδας. (Η απο-πολιτικοποίηση  αποτελεί βασικό στοιχείο που οδηγεί στον ολοκληρωτισμό για την Hannah  Arendt). Τα θεάματα που τα καθεστώτα αυτά προσφέρουν είναι είτε αστείες παρωδίες δίχως πολιτικό περιεχόμενο, είτε προπαγανδιστικά show, με σκοπό να προσελκύσουν τον όχλο στο πανηγύρι του lifestyle. Οι μάζες αυτές προέρχονται από μια διάτρητη κοινωνία, στις οποίες έρχεται το εθνικιστικό συναίσθημα (ο εθνικισμός αποτελεί πάντοτε πεμπτουσία των περισσότερων στρατιωτικών καθεστώτων) να συγκολλήσει.

     Η χρόνια αποπολιτικοποίηση, ο ζαμανφουτισμός, το κλείσιμο του καθενός στην ιδιωτική του σφαίρα, και η αποξένωση συνθέτουν το παζλ της κρίσης της δυτικής κοινωνίας, και της ελληνικής συμπεριλαμβανομένης. Τόση απο-πολιτικοποίηση και εθισμό στην κουλτούρα του κιτς και της ξενοιασιάς, πραγματικά θα τη ζήλευαν ακόμα και οι στρατιωτικοί δικτάτορες. Σε μια σύγχρονη Δυτική κοινωνία δεν χρειάζεται κάποιο καθεστώς να ασκήσει σωματική βία από τη στιγμή που τα ελέγχει τα Μέσα Ενημέρωσης και Ψυχαγωγίας, τα οποία έχουν πετύχει ν’ απομακρύνουν τον καθένα μας από την πολιτική σφαίρα, βομβαρδίζοντάς μας καθημερινά με εικόνες lifestyle, δημιουργώντας ψεύτικες ανάγκες, χτυπώντας την πιο κεντρική δομή του ανθρώπινου ενστίκτου, την ψυχή, όπως θα έλεγε και ο Φρόιντ, και ελέγχοντας τα συναισθήματα μέσα από προβαλλόμενες εικόνες, καλλιεργώντας το φαντασιακό της υπερκατανάλωσης. Έτσι το πολιτικό όν ο άνθρωπος μετατρέπεται σε μαζάνθρωπος, εθίζεται στον καταναλωτισμό και την απάθεια, αναζητώντας διεξόδους μέσα από τις διάφορες φετιχιστικές εικόνες και διαφημίσεις. Είχε άδικο, συνεπώς, ο Ουμπέρτο Έκο, όταν έλεγε πως σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν πραξικοπήματα με τανκς, όταν υπάρχει τηλεόραση; Μιλάμε, συνεπώς, για την κρίση σαν να πρόκειται για ένα φαινόμενο των τελευταίων δύο-τριών ετών, αποφεύγοντας να εξετάσουμε τα μικρές φυσαλίδες της φούσκας που μόλις έσκασε. Η συστηματική διαστρέβλωση των ιστορικών γεγονότων, η δημιουργία εθνικών μύθων, οι κατά καιρούς «μεγάλες ιδέες» (οι οποίες ξεκινούν από τη«πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικιά μας θα ναι» και φτάνουν στην Ευρωζώνη και τους Ολυμπιακούς Αγώνες), η διαχρονική ανευθυνότητα και υποκειμενικότητα στη διαχείριση και μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, η καλλιέργεια του πολιτισμού του σκυλάδικου, η συνολική απαξίωση της πολιτικής και η μετάλλαξη της σ’ ένα σόου τηλεκαρναβάλων, καθώς και πολλές άλλες φυσαλίδες αιωρούνται γύρω μας, καθώς εμείς συνεχίζουμε να βυθιζόμαστε όλο και πιο βαθιά στην ιδιωτική μας ζωή, αποστρεφόμενοι την συμμετοχή, την κοινωνικοποίηση και συνεχίζοντας την διαίρεση της κοινωνίας σε εκατομμύρια μικροσκοπικά «εγώ».

     Όταν, όμως, έσκασε η μεγάλη φούσκα της κατανάλωσης, ο μαζάνθρωπος αυτός, ο άγνωστος μεταξύ αγνώστων, αναζητά μια νέα φούσκα για να κουρνιάσει μέσα της, να βρει την ασφάλεια που έχει χάσει, να πατήσει στη γη που έφυγε από τα πόδια του. Πώς, λοιπόν, θα αποφύγει ο μαζάνθρωπος το αυτομαστίγωμα στον οποίο καθημερινά τον καλούν η πολιτική τάξη, oι διεθνείς κι εγχώριες οικονομικές ελίτ, τα ΜΜΕ; ΄Πως θα ξεπεράσει και την ίδια του τη φυσική του ροπή προς την ιδιοτέλεια, την αδράνεια, τον φετιχισμό και την ασημαντότητα; Πώς θα απαλύνει τον πόνο της υπευθυνότητας, της αυτοκριτικής, πώς θ’ απομακρυνθεί και πάλι απ΄ τον δύσβατο δρόμο της κοινωνικής δημιουργίας που απλώνεται ανοιχτός μπροστά του; O εθνικιστικός ναρκισσισμός, και πάλι, θα του προσφέρει χείρα βοηθείας… έτσι ώστε να τον διαχωρίσει απ΄το γείτονα του, να του προσφέρει το βάθρο της (τάχα μου) φυλετικής ανωτερότητας, να δικαιολογήσει τα λάθη του παρελθόντος ρίχνοντας τις ευθύνες σε Εβραίους, ιλλουμινάτι, ψεκασμούς αεροπλάνων, μετανάστες και αριστερούς ή αναρχικούς.

     Ο μαζάνθρωπος, λοιπόν, είναι εδώ. Είναι ο γείτονας με τον οποίο δεν έχουμε ανταλλάξει καλημέρα, είναι ο συνάδελφος στη δουλειά με τον οποίο δεν έχουμε πιει ποτέ ένα καφεδάκι, είναι η φουρνάρισσα την οποία δεν ρωτήσαμε ποτέ αν είναι καλά. Είναι μέσα σε σπίτι με κλειστά παντζούρια, σε αγέλαστο τραπέζι στο καφενείο, σε οθόνη υπολογιστή που μένει ανοιχτή εικοσιτετράωρα ολόκληρα. Κι όσο δεν κοινωνικοποιείται, όσο δεν ψάχνει για ζωή, τόσο η νέα φούσκα του εθνικού παραληρήματος τον παρασύρει εντός της. Ο μαζάνθρωπος δεν είναι πάντα ο Μαλάκας της ιστορίας μας. Ο Μαλάκας όμως είναι πάντα μαζάνθρωπος.

ΠΟΥΛΑ ΜΟΥ ΛΙΓΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ

     Ο Μαλάκας της ιστορίας μας είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει ακόμη απογαλακτιστεί. Όπως στα πρώτα χρόνια της ζωής του, περίμενε το παραμύθι της μητέρας για να γλυκοκοιμηθεί, έτσι και στην ενήλικη ζωή του αναζητά το παραμύθι αυτό που θα τον κοιμίσει για τα καλά και θα τον ξεκουράσει στις αγκάλες, όχι του Μορφέα, αλλά του εκάστοτε εξουσιομανή. Τα απλοϊκά επιχειρήματα που θέτει ο Μαλάκας μας, κινούνται από το «τουλάχιστον τότε κοιμόμουν ήσυχα» και το «επί χούντας φτιάχτηκαν δρόμοι» έως το «δεν υπήρξαν νεκροί στο Πολυτεχνείο». Θα επιχειρήσουμε παρακάτω, όσο πιο σύντομα γίνεται, να εκθέσουμε τα χιλιοειπωμένα παραμύθια των χουντολάγνων.

Οι νεκροί του Πολυτεχνείου

     Είναι τουλάχιστον προσβολή προς τις οικογένειες ανθρώπων που έδωσαν τη ζωή τους για τη δημοκρατία, έστω κι αν ακόμη συνεχίζεται ο αγώνας γι’ αυτή, ν’ αναφέρονται απαξιωτικά σ’ αυτούς γνωστοί τηλεμαϊντανοί βουλευτές και κάθε λογής φασιστοειδή , άνθρωποι που δεν έχουν αγωνιστεί για τίποτε απολύτως στη ζωή τους, και να τους αποκαλούν «παραμύθια». Πέραν των νεκρών, χιλιάδες αγωνιστές βασανίστηκαν, πολλοί περισσότεροι αντιμετώπισαν την καθημερινή Κρατική Τρομοκρατία, τη ρουφιανιά, τη λογοκρισία, το κυνήγι, είτε επειδή αντιστέκονταν στο αυταρχικό καθεστώς, είτε απλά έτυχε να συγγενεύουν με κάποιον αγωνιστή, είτε επειδή απλά τολμούσαν να πουν ό,τι σκέφτονταν. Χωρίς να επεκταθούμε στο ζήτημα των μεθόδων τρομοκρατίας της Χούντας, καθώς και η βιβλιογραφία είναι μεγάλη, αλλά και το ζήτημα εκτενές, παραθέτουμε τη λίστα των νεκρών αγωνιστών του Πολυτεχνείου.

Σπυρίδων Κοντομάρης (ετών 57, δικηγόρος, 16.11.1973, ώρα 20.30)
Διομήδης Κομνηνός (ετών 17, μαθητής, 16.11.1973, ώρα 21.30)
Σωκράτης Μιχαήλ (ετών 57, εμπειρογνώμων ασφαλιστικής εταιρείας , 16.11.1973, ώρα μεταξύ 22.30 & 23.00)
Βασίλειος Φάμελλος (ετών 26, ιδιωτικός υπάλληλος, 16.11.1973, ώρα 23.30)
Torill Engeland Magrette (ετών 22, 16.11.1973, φοιτήτρια, ώρα 23.30)
Γεώργιος Σαμούρης (ετών 22, 16.11.1973, φοιτητής ώρα 24.00)
Δημήτριος Κυριακόπουλος (ετών 35, οικοδόμος 16.11.1973, βραδυνή ώρα )
Σπύρος Μαρίνος (Γεωργαράς) (ετών 35, ιδιωτικός υπάλληλος, 16.11.1973, βραδυνή ώρα)
Νικόλαος Μαρκούλης (ετών 24 , εργάτης, 17.11.1973, πρωινή ώρα)
Αικατερίνη Αργυροπούλου (ετών 76, 17.11.1973, ώρα 10.00)
Στυλιανός Καραγεωργής (ετών 19, οικοδόμος, 17.11.1973, ώρα 10.15)
Μάρκος Καραμανής (ετών 23, ηλεκτρολόγος, 17.11.1973, ώρα 10.30)
Αλέξανδρος Σπαρτίδης (ετών 16, μαθητής 17.11.1973, ώρα 10.30-11.00)
Δημήτριος Παπαϊωάννου (ετών 60, διευθυντής ταμείου αλευροβιομηχάνων, 17.11.1973, ώρα 11.30)
Γεώργιος Γερτζίδης (ετών 48, εφοριακός υπάλληλος, 17.11.1973, ώρα 11.30)
Βασιλική Μπεκιάρη (ετών 17, μαθήτρια, 17.11.1973, ώρα 12.00)
Δημήτρης Θεοδωράς (ετών 5 1/2, 17.11.1973, ώρα 13.00)
Αλέξανδρος Βασίλειος (Μπασρί) Καράκας (ετών 43, ταχυδακτυλουργός, 17.11.1973, ώρα 13.00)
Αλέξανδρος Παπαθανασίου (ετών 59, συνταξιούχος εφοριακός, 18.11.1973, ώρα 10.00)
Ανδρέας Κούμπος (ετών 63, βιοτέχνης, 18.11.1973, ώρα 11.00)
Μιχαήλ Μυρογιάννης (ετών 20, ηλεκτρολόγος, 18.11.1973, ώρα 12.00)
Κυριάκος Παντελεάκης (ετών 43, δικηγόρος, 18.11.1973, ώρα 12.00-12.30)
Ευστάθιος Κολινιάτης (ετών 47, 18.11.1973)
Ιωάννης Μικρώνης (ετών 22 φοιτητής, συμμετείχε στην κατάληψη του Πανεπιστημίου Πατρών)

Η οικονομία επί χούντας

     Η ελληνική ακροδεξιά, έχοντας εξασφαλίσει την συμμετοχή του Κράτους και των ΜΜΕ στην συστηματική συσκότιση της Ιστορίας, διατείνεται πως η (αμερικανοκίνητη) χούντα των συνταγματαρχών αποτέλεσε ένα «οικονομικό θαύμα», ενώ στην πραγματικότητα κατά την περίοδο αυτή επικράτησε η συνέχεια της πορείας που είχε αρχίσει να διαγράφεται από την αρχή της δεκαετίας του 60.  Οι ίδιοι οι συνταγματάρχες προέβαλαν ως επιχείρημα για το πραξικόπημα (εκτός από τον «κομμουνιστικό κίνδυνο») το φόβο του «οικονομικού χάους». Η οικονομική πραγματικότητα όμως της εποχής περιγράφεται ως εξής: «Η πρόοδος των τελευταίων πέντε ετών, όσον αφορά την αύξηση του εθνικού εισοδήματος και την βελτίωση του επιπέδου ζωής, βασίστηκε στη νομισματική σταθεροποίηση που επιτεύχθηκε τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 50’ και ήταν συνέπεια των μηχανισμών αναπτύξεως που μπήκαν σε κίνηση και ενισχύθηκαν επιτυχώς στη δεκαετία 1957-1966. Στο τέλος του 1966 τα αποθέματα χρυσού και εξωτερικού συναλλάγματος ήταν εξαιρετικά μεγάλα. Κάτω από τέτοιες συνθήκες και με τέτοια ώθηση, η περαιτέρω πρόοδος της οικονομίας ήταν σχεδόν βέβαιη»[2]. Συνεπώς καταλαβαίνουμε ότι πραγματικά «φόβος οικονομικού χάους», δεν υπήρξε ποτέ (όπως ούτε «κομμουνιστικός κίνδυνος» απεδείχθη ποτέ πως υπήρξε).

     Παρόλα αυτά η επιβολή του στρατιωτικού καθεστώτος, δημιούργησε κλίμα αβεβαιότητας προς την Ελλάδα διεθνώς. Κι έτσι υπήρξε πτώση στα έσοδα απ’ τον τουρισμό, μεταξύ 1967-1971, της τάξης των 200.000.000 δολαρίων. Συνυπολογίζοντας και τα κεφάλαια ύψους 200.000.000 δολαρίων που θα παραχωρούσε η Ε.Ο.Κ, μέσα στην τετραετία αυτή, τα οποία δεν δόθηκαν, το σύνολο φτάνει στα 400.000.000 δολάρια. Έτσι το στρατιωτικό καθεστώς προχώρησε σε «ενέργειες εκτάκτου ανάγκης» με βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα δάνεια με σκοπό την κάλυψη του ελλείμματος στο ισοζύγιο πληρωμών. Με αυτόν τον τρόπο και μέσα σε μια πενταετία (1966-1971), το εξωτερικό χρέος υπερδιπλασιάστηκε και συνολικά υπολογίζεται ότι έφτασε το ύψος των 2,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

     Ο παρακάτω πίνακας αποδεικνύει ξεκάθαρα τα κοινά χαρακτηριστικά της ευρύτερης περιόδου 60-73. Όπως βλέπουμε, το δημοσιονομικό έλλειμμα ως ποσοστό του ΑΕΠ βρισκόταν στο 1,22% το 1966, ενώ το 1974 έφτασε το 2,76% του ΑΕΠ…Το 1961- 1966 οι ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης κυμάνθηκαν από το 6,5% έως το 13,2%, και ο πληθωρισμός από 0% μέχρι 4,8% . Το 1967 -73 οι ρυθμοί ανάπτυξης «έτρεχαν» με ετήσιους ρυθμούς από 5,7% μέχρι 11,6%, ενώ πληθωρισμός με 0,3% έως το αρνητικό ρεκόρ 15,55% (το 1973).

     Άλλο επιχείρημα των χουντολάγνων που υποστηρίζει την επταετή δικτατορία, είναι τα χαμηλά ποσοστά ανεργίας της εποχής. Φυσικά, αποκρύπτεται το γεγονός πως α)τα επίπεδα της ανεργίας κινούνταν στα ίδια περίπου επίπεδα και πριν το πραξικόπημα και β) πως η στατιστική της ανεργίας ήταν τεχνητή, αφού οι εν δυνάμει εργαζόμενοι πολίτες μετανάστευαν μαζικά προς το εξωτερικό, όπως δείχνει και ο παρακάτω πίνακας.

Έτος	Χιλιάδες	Έτος	Χιλιάδες
1963	67,7	1967	30,8
1964	63,8	1968	56,9
1965	54,9	1969	90,3
1966	23,3	1970	83,6

     Όσον αφορά τους «υψηλούς μισθούς» επί χούντας, η σκόπιμη διασπορά ψευδών πληροφοριών από φασιστολόγια μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί με μία ματιά στον παρακάτω πίνακα. Οι μόνοι μισθοί που στην αυξήθηκαν ήταν αυτοί των χρήσιμων υπαλλήλων του καθεστώτος: των στρατιωτικών…(έτσι εξηγούνται και οι «κόκκινες γραμμές» του Μιχαλολιάκου αποκλειστικά στις περικοπές στις ένοπλες δυνάμεις και τις δυνάμεις καταστολής-όπως περιγράφτηκαν στο λογύδριο του εντός του Κοινοβουλίου)

Συγκριτική αύξηση αποδοχών
1963-66		1967-70	1968-71
Δημόσιοι υπάλληλοι	9	7,5
Στρατιωτικοί	10	13
Υπάλληλοι δημοσίων          επιχειρήσεων-τραπεζών	8,8	4,7
Ωραία αμοιβή στη Βιομηχανία	9,3	8,8	6,3
Εβδομαδιαίες αποδοχές στη Βιομηχανία	8,8	8,3	8,6
Μηνιαίοι μισθοί στη Βιομηχανία	7,8	7,7	6,9
Μίνιμουμ μισθοί(άνδρες)	8	8,4	5,4

Μέσα διακυβέρνησης της χούντας

     Αν συνοψίζαμε τα μέσα διακυβέρνησης της χούντας σε δέκα λέξεις, αυτές θα ήταν οι εξής: lifestyle, καλλιέργεια ενός κλίματος απο-πολιτικοποίησης, εθνικιστικός λαϊκισμός, υποσχέσεις, τρομοκρατία, διώξεις, μεταθέσεις, εκκαθαρίσεις, παροχές, λογοκρισία, απειλές.

     Η δικτατορία της 21ης Απρίλη για να μπορέσει να μπορέσει να κυβερνήσει, απαγόρευσε τα πολιτικά κόμματα, διέλυσε τα εργατικά και επαγγελματικά σωματεία, διέλυσε κάθε οργάνωση που είχε κάποιο κοινωνικό περιεχόμενο. Στη συνέχεια απέλυσε τους υπάρχοντες δικαστικούς ώστε να τρομοκρατήσει και τους υπόλοιπους και προώθησε αυτούς που είχαν δεθεί με την δική τους πολιτική. Παρόλα αυτά η χούντα δεν μπορούσε να έχει εμπιστοσύνη στους τακτικούς δικαστές κι έτσι, εγκατέστησε στρατοδικεία σε ολόκληρη τη χώρα, που θα εφάρμοζαν πιστά τις εντολές της.

      Η ίδια τακτική ακολουθείται και στους υπαλλήλους του κρατικού μηχανισμού σε κάθε κλίμακα. Απολύουν μερικούς και τρομοκρατούν τους άλλους. Στο στρατό το παιχνίδι τους είναι περισσότερο πολύπλοκο. Μετά το βασιλικό πραξικόπημα της 13/12/67 έχουν όλη την άνεση να τον εκκαθαρίσουν από τα στοιχεία που δεν θα πειθαρχήσουν σ’ αυτούς. Μα δεν αρκούνται μόνο σ’ αυτό. Πρέπει να προωθήσουν και να αποστρατεύσουν όλους τους αξιωματικούς που είχαν μεγαλύτερο βαθμό από αυτούς, γιατί διαφορετικά οι ανώτεροι αξιωματικοί ποτέ δε θα πειθαρχούσαν σε κατώτερούς τους. Η επετηρίδα έχει μεγάλη σημασία γι’ αυτούς. Αλλά δεν περιορίζονται μόνο σ’ αυτό. Αποστρατεύουν και μια σειρά καθαρά χουντικούς αξιωματικούς για να τους χρησιμοποιήσουν αμέσως σε επίκαιρα σημεία του κρατικού μηχανισμού. Οι αξιωματικοί που επιλέγονται για το σκοπό αυτό προάγονται, παίρνουν μια καλή σύνταξη και στη συνέχεια διορίζονται σε υψηλές δημόσιες  θέσεις με πολύ μεγάλο μισθό. Προωθεί γρήγορα νεότερους αξιωματικούς σε ανώτερους βαθμούς και φυσικό είναι, οι αξιωματικοί αυτοί να γίνονται πιστοί και αφοσιωμένοι στη χούντα. Και θα υποστηρίζουν τη χούντα, γιατί αν ανατραπεί και επανέλθουν οι διωγμένοι αντίθετοι της χούντας, θα πρέπει να υποβιβασθούν. Με παρόμοιο τρόπο λειτουργούν και με τους πολίτες της χώρας, έτσι ώστε να έχουν όση περισσότερη απήχηση και ανοχή από μέρος αυτών. Έτσι δεν λείπουν και τα ρουσφέτια προς μέρος της κοινωνίας που είναι φιλικά προσκείμενοι προς το στρατιωτικό καθεστώς, όπως χορήγηση χαριστικών δανεικών-κι αγύριστων από το Κράτος προς υποστηρικτές του καθεστώτος, χορήγηση αδειών κτλ.

     Η χούντα χρησιμοποιεί το δημόσιο χρήμα για να δημιουργήσει γύρω της αφοσιωμένους ανθρώπους. Τον πρώτο καιρό μετά τη μεταπολίτευση το θέμα απασχόλησε επανειλημμένα τα ΜΜΕ, για προφανείς όμως λόγους οι σχετικές κατηγορίες ουδέποτε ερευνήθηκαν σε βάθος. Αποκαλυπτικά είναι δύο έγγραφα του τότε αρχηγού της ΚΥΠ Μιχαήλ Ρουφογάλη που αποκάλυψε ο «Ταχυδρόμος» (29/8 και 12/9/74), με το ενδοκαθεστωτικό φακέλωμα «δανείων άτινα θεωρούνται χαριστικά ή επισφαλή», καθώς και των παραγόντων που «παρενέβησαν» για τη χορήγησή τους. Το συνολικό ύψος των «χορηγηθέντων» δανείων ήταν 1.519.000.000 δρχ. και των «υπό έγκρισιν» 1.644.000.000 δρχ.Τα δισεκατομμύρια σκορπιούνται σε φίλους και γνωστούς, που υποτίθεται ότι κάνουν κάποια δημόσια έργα ή έχουν κάποια αποστολή. Μισθοδοτούν ένα πλήθος χαφιέδων που παρακολουθούν τους ανθρώπους σε κάθε τους βήμα. Όλοι όσοι θα περάσουν σαν στρατιώτες από την ΕΣΑ του Λαδά και του αρχιβασανιστή Ιωαννίδη θα μισθοδοτούνται σε συνέχεια σαν πληροφοριοδότες.Με τον τρόπο αυτό, δένει τους βασικούς κρίκους της διοίκησης με ανθρώπους αφοσιωμένους στη χούντα.

Λογοκρισία

     «Έχετε υποχρέωσιν να δεχθήτε την σοβαρότητα της εγχειρήσεως και να μας βοηθήσετε», ήταν το πρώτο διάγγελμα του Παπαδόπουλου προς τους δημοσιογράφους, λίγες μέρες μετά την επιβολή της δικτατορίας.

   Η πανομοιότυπη εμφάνιση των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν από τη μεθεπόμενη του πραξικοπήματος, έδειχνε ξεκάθαρα την υποταγή τους στην άγρια λογοκρισία. Ίδια πρωτοσέλιδα, ίδιες επίσημες ανακοινώσεις και υπαγορευμένα δημοσιεύματα, ίδια σχόλια. Πέντε εφημερίδες έλειπαν από τις πρώτες κυκλοφορίες. Η «Αυγή» και η «Δημοκρατική Αλλαγή» που κάλυπταν τον αριστερό πολιτικό χώρο, των οποίων απαγορεύτηκε η κυκλοφορία, η «Ελευθερία», καθώς και οι συντηρητικές «Καθημερινή» και η «Μεσημβρινή». Από τις εφημερίδες που εκδόθηκαν, οι ακροδεξιές «Ελεύθερος Κόσμος» και «Εστία» υποστήριξαν ανοιχτά το καθεστώς (και η κυκλοφορία των οποίων δεν ξεπέρασε ποτέ τις τελευταίες θέσεις). Οι συντηρητικές και φιλοβασιλικές, «Ακρόπολις», «Απογευματινή» και «Βραδυνή» υποτάχτηκαν πλήρως στο καθεστώς λογοκρισίας. Δυσάρεστη έκπληξη προκάλεσαν στους αναγνώστες τους οι τέσσερις εφημερίδες, «Αθηναϊκή», «Βήμα», «Έθνος» και «Νέα», οι οποίες στην αρχική φάση τουλάχιστον αποδέχτηκαν τη λογοκρισία των συνταγματαρχών. Λίγες μέρες μετά, η κεντροαριστερή «Αθηναϊκή» σταμάτησε την έκδοσή της.  Η εφημερίδα «Έθνος» χτυπημένη από τα βαριά πρόστιμα και τη φυλάκιση των εκδοτών της ,λόγω της έντονης κριτικής στο καθεστώς και της δημοσίευσης συνέντευξης του οικονομολόγου Ζίγδη για το κυπριακό ζήτημα, σταμάτησε την έκδοσή της την 1.4.1970.

Τα «καθαρά χέρια» της χούντας

     Μπορεί οι στρατιωτικοί δικτάτορες να μη χαιρετούσαν ναζιστικά, όπως οι σημερινοί νοσταλγοί τους στο κοινοβούλιο, όμως ούτε «καθαρά χέρια» είχαν (όπως φυσικά ούτε οι μαχαιροβγάλτες της νεοναζιστικής συμμορίας έχουν). Τα σκάνδαλα της χούντας δεν ήταν ούτε λίγα, ούτε ασήμαντα (όπως ούτε αυτά των κοινοβουλευτικών συνεχιστών τους φυσικά).

     Το πρώτο πράγμα που φρόντισαν να νομοθετήσουν ήταν η αύξηση του μισθού τους.  Με τον Α.Ν. 5 του 1967, ο μισθός του πρωθυπουργού υπερδιπλασιάστηκε (από 23.600 σε 45.000 δρχ), των υπουργών και υφυπουργών αυξήθηκε από 22.400 σε 35.000 δρχ, ενώ θεσπίστηκαν -για πρώτη φορά- ημερήσια «εκτός έδρας» 1.000 και 850 δρχ αντίστοιχα («Πολιτικά Θέματα» 5/10/73). Ακολούθησαν, φυσικά, κι άλλες «τακτοποιήσεις», όπως η καταχρηστική στεγαστική αποκατάσταση «αξιωματικών διαδραματισάντων εξέχοντα ρόλον» στο πραξικόπημα με ειδική ρύθμιση του 1970 («Πολιτικά Θέματα» 8/2/75).

     Ο πρώτος νόμος «περί ευθύνης» υπουργών δεν είναι προϊόν των σημερινών συγκυβερνώντων ΝΔ-Πασοκ, αλλά της δικτατορίας των συνταγματαρχών που φρόντισαν να θεσμοθετήσουν τη μελλοντική ασυλία τους.Η χουντική νομοθεσία «περί ευθύνης υπουργών» (Ν.Δ. 802 της 30/12/1970) περιείχε «μεταβατική διάταξη» (§48) βάσει της οποίας δίωξη υπουργού ή υφυπουργού της χούντας μπορούσε να γίνει μόνο με απόφαση των… συναδέλφων του. Επιπλέον, όλα τα «εγκλήματα διά τα οποία δεν ησκήθη ποινική δίωξις μέχρι της ημέρας συγκλήσεως» της μελλοντικής Βουλής θεωρούνταν αυτομάτως παραγεγραμμένα! Όλα αυτά θα μπορούσαν, βέβαια, να επιτευχθούν με μία ομαλή μετάβαση σε ένα ψευδοδημοκρατικό καθεστώς, σχέδιο που τίναξε στον αέρα η εξέγερση του Πολυτεχνείου και το έγκλημα που διέπραξαν στην Κύπρο.

     Από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα ήταν αυτό του Τομ Πάπας και της εταιρείας Esso Pappas. Σύμφωνα με κατάθεση του δημοσιογράφου Η. Δηματρακόπουλου στο αμερικάνικο κογκρέσο, η χούντα διοχέτευσε στο ταμείο της εκστρατείας του Νίξον 549.000 δολάρια σε μετρητά για τη προεκλογική εκστρατεία του το 1968. Το ποσό αυτό προερχόταν από τα κονδύλια που η CIA διοχέτευσε στην ελληνική ΚΥΠ, για την αντικομουνιστική της εκστρατεία. Η χρηματοδότηση γινόταν με εντολή του Παπαδόπουλου, μέσω του διοικητή της ΚΥΠ Μιχάλη Ρουφογάλη (δηλαδή ξέπλυμα χρημάτων μέσω του Πάπας). Το αντάλλαγμα για τον Πάπας από τη Χούντα ήταν ευνοϊκές συμβάσεις με το ελληνικό δημόσιο (οι οποίες είχαν αμφισβητηθεί από την Ένωση Κέντρου). «Το μερίδιό του στην Ελλάδα περιλαμβάνει την πολυδιαφημισμένη προνομιακή σύμβαση για την COCA-COLA, μονοπώλιο του δικαιώματος αγοράς της ντομάτας της Δυτικής Ελλάδας, και ένα σύμπλεγμα πολλών εκατομμυρίων δολαρίων από χημικές και χαλυβουργικές εγκαταστάσεις, διυλιστήρια και στόλους πετρελαιοφόρων» (ριζοσπάστης, 29.4.2000). Από τα μεγαλύτερα επιχειρηματικά «επιτεύγματά» του ήταν η εξασφάλιση άδειας για τη δημιουργία εργοστασίου εμφιάλωσης της Κόκα-Κόλα στην Ελλάδα. Η αμερικανική πολυεθνική προσπαθούσε για μια δεκαετία να μπει στην ελληνική αγορά, χωρίς αποτέλεσμα. Επίσης, ένας προσωπάρχης του Τομ Πάπας με σκανδαλώδες παρελθόν, ο Παύλος Τοτόμης, διορίστηκε το 1967 υπουργός Δημόσιας Τάξης και κατόπιν πρόεδρος της ΕΤΒΑ.

Χαρακτηριστικός ήταν και ο νεποτισμός των δικτατόρων:

• Ο Μακαρέζος διόρισε υπουργό Γεωργίας (κι αργότερα Βορείου Ελλάδος) τον κουνιάδο του, Αλέξανδρο Ματθαίου.
• Ο Λαδάς έκανε τον ένα ξάδερφό του διοικητή της ΑΣΔΕΝ και τον άλλο γ.γ. Κοινωνικών Υπηρεσιών.
• Ο γαμπρός του Παττακού Αντρέας Μεϊντάσης επιδόθηκε σε μπίζνες με το Δήμο Αθηναίων από την κατασκευή του υπόγειου γκαράζ της Κλαυθμώνος μέχρι μια τεχνική μελέτη αξιοποίησης δημοτικού ακινήτου, ύψους 1.109.000 δρχ.
• Τα αδέρφια του αρχηγού βολεύτηκαν κι αυτά. Ο Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος ως στρατιωτικός ακόλουθος, γ.γ. του υπ. Προεδρίας, περιφερειακός διοικητής Αττικής και «υπουργός παρά τω πρωθυπουργώ». Ο Χαράλαμπος Παπαδόπουλος αναρριχήθηκε αστραπιαία στην υπαλληλική ιεραρχία για να αναλάβει γ.γ. Δημ. Τάξεως. Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα βαθμοφόρου υφισταμένου του, «μένει γνωστός σαν “μπον φιλέ” γιατί, τυλιγμένος σε χειμωνιάτικο παλτό, τρέχει νύκτα μαζί με αξιωματικούς αστυνομίας πόλεων στα καμπαρέ σαν γκάγκστερς και τρώγουν φιλέτο» (Αλέξανδρος Δρεμπέλας, «Ο θρήνος του χωροφύλακα», Αθήνα 1998, σ. 118)

Η αισθητική των καραβανάδων

     «Καλή τέχνη είναι αυτή που είναι καλή για την Μητέρα Πατρίδα» γράφει ο συνταγματάρχης Λαδιάς. Και όπου «Μητέρα Πατρίδα» μπορείτε ελεύθερα να συμπεράνετε το στρατιωτικό καθεστώς. Αποδεκτή μορφή τέχνης για την δικτατορία είναι αυτή που εξυμνεί το καθεστώς ή τουλάχιστον δεν το ενοχλεί.Τα αυταρχικά καθεστώτα συνήθως φροντίζουν με φτηνά υποκατάστατα κουλτούρας να κρατούν «τις μάζες σε κατάσταση ικανοποιημένης νάρκης», όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Ρ. Ρούφος, δείχνοντας  ανοχή σε «ουδέτερες» εκδηλώσεις.

     Το μόνο σίγουρο είναι ότι η κυριολεκτικά «πτωχή τω πνεύματι» κληρονομιά που άφησε πίσω της η Χούντα, ενθαρρύνοντας κάθε είδους ανόητη δημιουργία μόνο και μόνο επειδή αυτή τύχαινε να την εγκωμιάζει ή να κρατά τον κόσμο μακριά από επικίνδυνους στοχασμούς, μας εκπλήσσει ακόμα και σήμερα. Σε κάποιες περιπτώσεις δε, έχει αφήσει ευδιάκριτα τα ίχνη της, κυρίως στον κόσμο της τηλεόρασης και στον πολεοδομικό σχεδιασμό. Ως προς την αισθητική της αρχιτεκτονικής των «ψηλών κτιρίων», που χτίστηκαν κατά κόρον την περίοδο της δικτατορίας κι έχουν ταυτιστεί με τον αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος (κοντινότερο στους φοιτητές παράδειγμα, το γυάλινο κτίριο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο), αρκεί να υπενθυμίσουμε τη δήλωση του Παττακού, που υποστηρίζει ότι οι επόμενες γενιές θα τον ευγνωμονούν για την απόφασή του να αυξήσει κατά 40% το επιτρεπόμενο ύψος δόμησης [3]

     Η δικτατορία φρόντιζε να χαρίζει δωρεάν θέαμα στο κοινό, με τις θρυλικά αντιαισθητικές  εκδηλώσεις  της στο Παναθηναϊκό Στάδιο, όπου προσπαθούσε να «εξυψώσει το πατριωτικό συναίσθημα» σε δίχως αρχή και τέλος δρώμενα, όπου συνευρίσκονταν σπαρτιάτικες φάλαγγες, βυζαντινοί αυτοκράτορες, τσολιάδες, γιγάντιοι αστραφτεροί φοίνικες-άρματα, ενώ στην άλλη άκρη του γηπέδου χόρευαν καλαματιανό και τσάμικο…με σκοπό το «ομαδικό τραγούδι να διαλύσει την ατομικότητα εντός του συνόλου και να επισφραγίσει το ψυχολογικό ενιαίο των ατόμων» . Σταθμός, όμως, στην πνευματική ζωή της χώρας και ένδειξη των «υψηλών» αισθητικών κριτηρίων που διέθετε η Χούντα αποτελεί η «ποιητική έξαρση» που παρατηρήθηκε τα πρώτα χρόνια μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα, την οποία αξιοποίησε η κυβέρνηση εκδίδοντας το 1969 τη «Λαϊκή Μούσα», συλλογή στίχων από υποστηρικτές του καθεστώτος σε όλη τη χώρα. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα είναι το εξής:

«Μεσ’ τον Απρίλη έφθασαν
τρεις μάγοι με τα δώρα
Ο Γιώργος Παπαδόπουλος
κι ο Παττακός στην ώρα.
Ακόλουθα στέκει πιστός
ο Νίκος Μακαρέζος
που στάθηκε στο ραντεβού
και τώρα σαν Εγγλέζος».
(Πρόδρομος Σακελάριος Μιχαηλίδης, ιερέας)

Η ΧΟΥΝΤΑ ΘΑ ΠΕΣΕΙ ΕΝΑ ΠΡΩΙ

«Για ένα απροσδιόριστο ακόμη χρονικό διάστημα, την Ιστορία θα κινούν οι δυνάμεις της βίας και του χρήματος, ενάντια στα συμφέροντα των λαών και στην αλήθεια των ανθρώπων» (Albert Camus)

     Σ’ έναν κόσμο που βαλτώνει στην καταπίεση, την ανισότητα, την εξαθλίωση, οι κάθε λογής τσοπάνηδες βγαίνουν στο λιβάδι προσπαθώντας να μαντρώσουν όσο περισσότερους μπορούν, γύρω από τα (παρα)πολιτικά τους μαντριά. Αν, λοιπόν, αγαπητέ Μαλάκα της ιστορίας έχεις σκοπό να σταματήσεις βελάζεις, ν΄ αρχίσεις να μιλάς, κι από υπήκοος να πάρεις το ρόλο του Πολίτη, τότε καλό θα ΄ταν  να μην ψάχνεις την ασφάλεια σε Φούσκες. Το μόνο στήριγμα στο οποίο μπορείς να βασιστείς είναι ο ίδιος σου εαυτός, και η συλλογικότητα των ανθρώπων γύρω σου. Ο Παπαδόπουλος ψόφησε, οι μικροί δικτάτορες όμως ζουν και βασιλεύουν, δημιουργώντας μεγάλες ολιγαρχίες. Καιρός να σταματήσουμε ν’ αναζητούμε δικτάτορες κι ολιγαρχίες. Καιρός να ζήσουμε… «Η εσχάτη ταπείνωση, θα οδηγήσει σε κάποια αντίδραση» (Κ.Παλαμάς)

Σημειώσεις:
[1] Να υπενθυμίσουμε πως όποιος θα χαρακτήριζε υπερβολική την κυβέρνηση Εθνικής Σωτηρίας που σχηματίστηκε εκτάκτως από τον τεχνοκράτη Λ.Παπαδήμο, ανατρέποντας τον Γ.Παπανδρέου, πως τα δικτατορικά πραξικοπήματα στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία είχαν διάρκεια ζωής έξι μηνών (περίπου) και κύριο χαρακτηριστικό τους δεν ήταν η καταστολή όσο ο σφετερισμός μιας νόμιμης εξουσίας. Τα καθεστώτα αυτά συνήθως επικαλούνταν κάποια έκτακτη ανάγκη που με την περάτωσή της, έκλειναν τον κύκλο τους και παρέδιναν την εξουσία πάλι στους νόμιμους θεσμούς. Οποιαδήποτε ομοιότητα με την περίπτωση Μ.Μόντι και Λ.Παπαδήμου δεν είναι τυχαία.
(2)Γιώργου Γιαννόπουλου – RichardClogg 1976 «Η Ελλάδα κάτω από στρατιωτικό ζυγό»
(3)Το Κιτς της Χούντας, Κλεονίκη Αλεξοπούλου
(4) Περικλής Ροδάκης, Η δικτατορία των συνταγματαρχών
(5) Σόλωνος Γρηγοριάδη, Ιστορία της δικτατορίας
(6) Χαρίτου Κορίζη, Το αυταρχικό καθεστώς 67-74
(7) Χάνα Αρέντ, Το ολοκληρωτικό σύστημα
(8) Βίλχελμ Ράιχ, Η μαζική ψυχολογία του φασισμού
(9) Ελευθεροτυπία,Ιός της Κυριακής, Εφτά χρόνια αρπαχτή

Συγγραφή: Μιχάλης Θ., Efor., Χριστοφορος Π.

*Το παραπάνω άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα του eagainst: 

http://eagainst.com/articles/theleis-papadopoulo/